کاردرمانی برای راه رفتن کودک

راه رفتن کودک

اگر کودک شما تاکنون چهاردست و پا می رود، مطمئنا اولین قدم هایی که بردارد برایتان شگفت آور خواهد بود. در اینجا می خواهیم مراحل راه رفتن کودک را توضیح داده و نشان دهیم که اکثر کودکان چه زمانی شروع به راه رفتن می کنند. تولد و رشد یک کودک از شیرین ترین لحظات زندگی والدین می باشد. این مراحل رشدی که شامل رشد ذهنی و حرکتی می شود، از بدو تولد شروع شده و با بزرگترشدن کودک ادامه پیدا می کند.

مراحل رشد حرکتی در انتها به راه رفتن کودک و دویدن منجر می شود که برای والدین بسیار مهم می باشد. اما قبل از اینکه کودک به گام برداشتن برسد، مراحل رشدی حرکتی زیادی را باید طی کرده باشد. اگر به هر دلیلی کودک مراحل رشدی حرکتی خود را طی نکند و مهارت های حرکتی لازم را کسب نکند یا این مهارت های حرکتی را با تأخیر کسب کند، برای مراحل بالاتر به مشکلات جدی برمی خورد و راه رفتن کودک دچار مشکل می شود.

والدین می توانند با آگاهی از مراحل رشدی حرکتی کودک خود و زمان لازم برای کسب مهارت های حرکتی کودک، بر این مراحل نظارت داشته باشند تا در صورت وجود اختلال یا تأخیر، اقدام لازم را در اولین فرصت انجام دهند.

یک سال اول نوزاد پر از مراحل مهمی است که باید پشت سر بگذارد، اما احتمالا مورد انتظارترین آن ها راه رفتن کودک خواهد بود.

مراحل رشد حرکتی کودک

برای راه رفتن کودک بصورت مستقل، ابتدا باید مراحل قبل از آن کامل شده باشند، این مراحل به این صورت هستند:

  • 6 هفتگی: با پشت خمیده می نشیند و نیاز به تکیه گاه دارد و کم کم در کنترل سر خود پیشرفت می کند
  • 3 ماهگی: سر خود را به خوبی نگه می دارد
  • 6 ماهگی: هنگام نشستن کنترل سر را در اختیار دارد. با تکیه گاه می نشیند. هنگامی که به روی شکم دراز کشیده می تواند روی بازوهای خود بلند شود
  • 9 ماهگی: به تنهایی می نشیند و به کمک احتیاج ندارد و می تواند بچرخد و چهار دست و پا راه می رود(سن چهاردست وپا رفتن بسیار متفاوت است و گاهی اصلا چهار دست و پا راه نمی روند)
  • 10 ماهگی: به کمک اشیا بلند شده و با تکیه بر آن ها می ایستد
  • 12 ماهگی: به کمک یک دست که به وسیله ای تکیه داده شده می ایستد و راه می رود. شاید به تنهایی بتواند اندکی بایستد و راه برود
  • 18 ماهگی: به خوبی راه می رود. به کمک حفاظ از پله ها بالا می رود. می دود و روی صندلی می نشیند
  • 2 سالگی: به تنهایی از پله ها بالا و پایین می رود، البته با هر دو پا پله ها را طی می کند، یعنی روی یک پله می ایستد سپس به پله بعدی می رود
  • 3 سالگی: پله ها را با یک پا طی می کند، یعنی وقتی یک پا را روی پله می گذارد پای دیگر را روی پله بعدی قرار می دهد

معمولا راه رفتن کودک از چه زمانی شروع می شود؟

رسیدن به این مرحله برای هر کودک در زمان متفاوتی رخ می دهد. با این حال، کودک شما احتمالا اولین قدم های خود را بین 9 الی 15 ماهگی خواهد برداشت. ابتدا تلوتلو خوران به این سو و آن سو خواهد رفت تا اینکه به راه رفتن عادت می کند.

کودک برای ایستادن باید عضله های زیادی را درگیر کند، اما برای راه رفتن، سرانجام باید کمی باسن و زانوها را شل کند.

چالش اصلی این است که کودک بفهد به چه مقدار کشش ماهیچه پاها نیاز دارد.

دکتر جودی جنسن، استاد حرکت شناسی دانشگاه تگزاس

اما کودک یکساله به سرعت یاد می گیرد و طولی نخواهد کشید که در همه جای خانه، همه چیز را به هم می ریزد.

بعد از یاد گرفتن راه رفتن، چالش بعدی این است که چگونه از حرکت بایستند. هر قدم برای کودک نسبت به بزرگسال به توان بیشتری نیاز دارد. زیرا که این تازه کار زانوهای خود را خم نمی کند و از حرکت پاشنه و انگشتان پای خود استفاده نمی کند. رعایت این دو مورد راه رفتن را راحت تر می کند.

هنوز یاد نگرفته اند که چگونه نیروی رو به جلوی خود را کنترل کرده و با کمک یک پا نیرو را قطع کرده و بایستند. پس چگونه از حرکت می ایستند؟ با افتادن روی زمین.

به یاد داشته باشید که گاهی کودک چهاردست و پا رفتن را جایگزین راه رفتن می کند. مثلا گاهی چیزی را در آن سوی اتاق می بیند و می خواهد که سریع به آن برسد، در این حالت گاهی چهاردست و پا راه رفتن را ترجیح می دهند زیرا که ایستاده راه رفتن بیشتر طول می کشد.

چرا کودکان در زمان های متفاوتی شروع به راه رفتن می کنند؟

تأخیر در راه رفتن کودک می تواند یک تفاوت طبیعی باشد و یا دلایل دیگری داشته باشد مانند:

تأخیر در بلوغ حرکتی

کودک در دیگر مهارت هاذهنی و حرکتی ریز مانند حرکت انگشتان به صورت طبیعی رشد می کند اما در حرکات بزرگ مانند راه رفتن تأخیر دارد، در این صورت کودک فقط دیرتر راه می افتد. اما حالت دیگر اختلال یادگیری است که بر روی اکثر مهارت ها تأثیر منفی می گذارد.

مشکلات عضلانی

تعدادی از کودکان می توانند به صورت مادرزادی مشکلات عضلانی داشته باشند که باعث شود این کودکان از لحاظ حرکتی دچار تأخیر شوند. این مشکلات عضلانی می تواند شامل سفتی عضله یا کافی نبودن میزان قدرت عضله باشد. با انجام حرکات تمرینی می توان این مشکلات را برطرف کرد و کودک توانایی حرکتی خود را بدست آورد.

عوامل محیطی

این عوامل یا با تأثیر بر رشد مغز یا مستقیماً باعث تاخیر در راه رفتن کودک می شوند:

  • عفونت یا سموم قبل از بارداری مادر و باقی ماندن این سموم در بدن مادر می تواند باعث تأثیر منفی بر مراحل رشد مانند تأخیر در راه رفتن کودک شود
  • عفونت ها : عفونت هایی که در زمان بارداری یا بعد از تولد می توانند به سیستم عصبی مرکزی کودک نفوذ کنند و آن را دچار مشکل کنند مانند مننژیت و انسفالیت که این عفونت ها باعث آسیب شدید به سیستم عصبی می شوند و مراحل حرکتی کودک را به تأخیر می اندازند
  • ضربه به سر: ضربه به سر می تواند قبل از تولد، زمان تولد یا بعد از تولد اتفاق بیافتد که اگر خونریزی داخل مغزی اتفاق بیافتد یا سلول های سیستم عصبی دچار آسیب شوند، مراحل رشد حرکتی از جمله راه رفتن کودک به تأخیر افتاده یا به سختی طی می شوند
  • سوءتغذیه: در صورت کمبود برخی پروتئین ها و ویتامین های مورد نیاز بدن، کودک هم از نظر عضلانی و هم از نظر عصبی می تواند دچار آسیب شود که سبب تأخیر در رشد مراحل حرکتی کودک می شود
  • راشیتیسم راه رفتن کودک را به تأخیر می اندازد. اگر بیماری خیلی پیشرفته نباشد، این قابل برگشت است

ارزیابی

در ارزیابی کودکان مشکوک به تأخیر حرکتی این سوالات را از خود بپرسید:

  • آیا این واقعا یک تأخیر در رشد است یا فقط یک تفاوت طبیعی در رشد؟
    برای رشد کودکان و کسب مراحل حرکتی بازه ی زمانی مشخصی تعیین شده است. مثلا برای ایستادن کودک، تا سن 12 ماهگی این مهارت را کسب کنند اما در صورت عدم ایستادن کودک تا این سن نشان از وجود مشکل و تأخیر نیست و کودک تا سن 16 ماهگی برای به دست آوردن این مهارت فرصت دارد. زمانی کودک دچار مشکل تأخیر رشد حرکتی می باشد که مهارت های مشخصی را در بازه های زمانی تعریف شده به دست نیاورد در غیر اینصورت مشکلی وجود نداشته و کودک دارای رشد حرکتی طبیعی می باشد
  • آیا تأخیر در یک زمینه ی خاص است یا به صورت کلی است؟
    باید بررسی شود کودک در بقیه مراحل حرکتی و ذهنی دچار تأخیر می باشد یا اینکه فقط در یک مرحله خاص تأخیر دارد. با بررسی این موضوع اگر کودک در تمام مراحل دچار تأخیر باشد، باید ارزیابی عصبی و عضلانی روی کودک انجام گیرد و دلیل به وجود آمدن مشکل ریشه یابی گردد. اما اگر فقط در یک زمینه دچار مشکل باشد باید عوامل محیطی بررسی و ارزیابی های دیگری برای کودک انجام شود.
  • آیا یافته های عصبی غیرطبیعی وجود دارد؟
    مهمترین دلیل برای تأخیر در مراحل حرکتی مشکلات سیستم عصبی کودک می باشد. در صورت تأخیر در رشد مراحل حرکتی، بررسی سیستم عصبی مرکزی و محیطی اولین قدم مهم می باشد که باید توسط متخصص مغز و اعصاب کودک و با استفاده از آزمایشات پاراکلینیکی و ارزیابی های کلینیکال انجام شود

تاریخچه

تاریخچه گیری یکی از مهمترین کارها برای ارزیابی دقیق کودک و ریشه یابی مشکلات وی می باشد. در تاریخچه گیری، تاریخچه زمان بارداری، تولد و بعد از تولد به صورت کامل ثبت می شود. همچنین در تاریخچه گیری سابقه مشکلات حرکتی ژنتیکی سایر افراد خانواده نیز بررسی می گردد. در زمان تاریخچه گیری تعدادی موارد اصلی پرسیده می شود و در صورت مشکل به صورت دقیق تر بررسی می گردد. از سوالاتی که هنگام تاریحچه گیری پرسیده می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آیا هنگام بارداری مشکلی نداشته است؟ به عنوان مثال خونریزی قبل از زایمان یا فشار خون بالا در بارداری ممکن است مرتبط باشد
  • آیا زایمان در زمان طبیعی بوده یا قبل از موعد؟ بهترین زمان برای زایمان کودک 9 ماه پس از بارداری است اما امکان دارد به دلایل مختلف قبل از موعد اتفاق بیافتد که در صورت بروز باید بررسی شود که چرا این اتفاق افتاده است.
  • آیا کودک از همان ابتدا خوب تغذیه کرده است؟ تغذیه کودک یکی از نشانه های مهم برای بررسی سلامت وی می باشد. کودکانی که از نظر تغذیه دچار مشکل باشند، می توانند نشانه های اصلی یک مشکل در سیستم عصبی یا گوارشی را از خود بروز بدهند. بنابراین خانواده باید نسبت به تغذیه کودک حساس بوده و در صورت وجود مشکل هرچه سریعتر با پزشک در میان بگذارند.
  • آیا دچار “زردی” شدیدی شده است؟ یکی از شایع ترین آسیب هایی که می تواند به سیستم عصبی برسد زردی نوزادان بعد از تولد می باشد. کودکان در صورت داشتن زردی کم، با استراحت و مصرف چند قطره این مشکل برطرف می شود. اما در صورت افزایش زردی مراجعه به پزشک ضروری می باشد و در صورت عدم مراجعه، زردی می تواند آسیب های جبران ناپذیری را به سیستم عصبی وارد کند

سابقه پزشکی

  • آیا کودک بیماری جدی مانند مننژیت داشته است؟ تمام بیماری هایی که در سنین نوزادی و کودکی اتفاق می افتند در صورت شدت گرفتن می توانند به سیستم عصبی آسیب برسانند. این آسیب به سیستم عصبی می تواند باعث تأخیر در مراحل رشد حرکتی و ذهنی مانند راه رفتن کودک شود. به همین دلیل بیماری های دوران نوزادی و کودکی را باید جدی قلمداد کرد.
  • آیا جنبه های دیگری از مراحل رشدی کودک وجود دارد که باعث نگرانی شده باشد؟ برای ارزیابی مراحل حرکتی کودک باید به صورت جامع و کلی نگر به مراحل حرکتی کودک نگاه کرد. به طوری که تمام مراحل حرکتی کودک از نوزادی تا سن فعلی در نظر گرفته شود و درنظر گرفتن یک مرحله حرکتی برای ارزیابی باعث می شود که پزشک یا درمانگر نتواند استدلال بالینی درستی برای رفع مشکل انجام دهد.

سابقه خانوادگی

  • آیا والدین کودک در زمان خردسالی خودشان به موقع شروع به راه رفتن کردند؟ یکی از عواملی که می تواند باعث تأخیر در راه رفتن کودک باشد عوامل ارثی و ژنتیکی می باشد. در صورت وجود عوامل ارثی می توان تأخیر در راه رفتن کودک به اندازه ی چند ماه طبیعی دانست اما در صورتی که کودک در بازه ی طبیعی مهارت های حرکتی را به دست نیاورد نیاز به ارزیابی بیشتر و ویزیت توسط پزشک یا درمانگر را به صورت ضروری دارد.
  • آیا شرایط ارثی قابل توجهی در خانواده وجود دارد؟ سابقه خانوادگی دیستروفی عضلانی یا برخی دیگر از اختلالات عصبی ممکن است در راه رفتن کودک تأثیر گذار باشد.

چه زمانی کودک به کفش نیاز خواهد داشت؟

یکی از مهمترین دغدغه های والدین امروزه این است که چه زمانی برای کودک مان کفش تهیه کنیم. با توجه به اینکه بسیاری از والدین از همان دوران نوزادی برای کودک کفش تهیه می کنند و می خواهند که با کفش راه برود، اما تحقیقات نشان داده است که بدون کفش سریع تر مهارت راه رفتن را به دست می آورند و نتایج بسیار مثبت تری برای راه رفتن کودک و تجربه حسی از کف پا به دست می آید.

پس والدین برای خرید کفش کودکان نباید عجله داشته باشند و تا زمانی که مراحل راه رفتن کودک به صورت کامل طی نشده است نیازی به خرید کفش نخواهد بود. به همین دلیل کودک باید تا 16 ماهگی بدون کفش و با پای برهنه مهارت های حرکتی را به دست آورد اما پس آن و بعد از دو سالگی باید به پای کودک توجه ویژه ای داشت. اگر کودک دارای صافی کف پا از سن 4 سالگی به بعد باشد، به کفی داخل کفش حتما نیاز دارد و در صورت نبود این کفی، آسیب های زیادی به زانو و لگن کودک در سنین 5 و 6 سالگی وارد می شود.

چه زمانی به متخصص مراجعه کنیم؟

به صورت موردی اگر بخواهیم ذکر کنیم به این صورت خواهد بود که اگر کودک موارد زیر را داشت به متخصص مراجعه کنید:

  • کنترل ضعیف سر در 6 ماهگی
  • عدم توانایی نشستن بدون تکیه گاه در 9 ماهگی
  • عدم تحمل وزن توسط پاها در 12 ماهگی
  • عدم راه رفتن در 18 ماهگی
  • نداشتن توانایی دویدن در 2 سالگی
  • نداشتن توانایی بالا رفتن از پله ها در 3 سالگی
  • راه رفتن مداوم روی انگشتان پا
  • افزایش تون عضلانی و یا به عبارتی انقباض بیش از حد عضله ها در حالت عادی

به زبان ساده تر اگر دیگر بچه هایی که با هم بازی می کنند و ایستاده هستند و کودک شما هنوز روی زمین باشد چه می شود؟ اگر کودک تان 18 ماهه است و هنوز راه نرفته است، با پزشک یا کاردرمانگر مشورت کنید.

متخصصین  توان هاب آماده خدمت رسانی به شما هستند. ثبت درخواست کنید

فیزیوتراپی در منزل، کاردرمانی در منزل، گفتاردرمانی در منزل

به اشتراک بگذارید

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on telegram
Share on whatsapp
Share on email

بیشتر بخوانید | مقالات مرتبط

فیزیوتراپی دست در منزل
فیزیوتراپی دست در منزل

فیزیوتراپی دست در منزل به عنوان مداخله ای استفاده می شود که هدف آن بهبود تحرک و قدرت دست و